Kişilik
bozukluğu, belli bir kültürdeki ortalama bir insanın algılama, düşünme, hissetme
ve
özellikle başkaları ile ilişki kurma biçiminden kalıcı, aşırı
ya da önemli sapmalar
gösterilmesidir. Kişilik bozuklukları klinik psikiyaristin en çok zorlandığı
bozukluklardır.
Tedaviye genellikle oldukça dirençli olan kişilik bozuklukları yanlızca kişiye
değil
çevresindekilere de bunaltılı anlar yaşatır. Diğer psikiyatrik bozukluklar
ile birlikte
bulunduğunda tedaviyi güçleştirir.
Kişilik
bozukluklarının var olduğu konusunda hemen hiç bir şüphe olmamasına
karşın, kişilik
bozukluklarının sınıflandırılması konusu netlikten uzaktır.
Normal ile kişilik bozukluğu
arasındaki sınırın net olmadığı kadar, çeşitli kişilik
bozukluklarının birbirinden ayrımı da net
değildir. Kişilik bozukluklarının DSM tanıları içinde klinik geçerliliği
en düşük tanı
kategorileridir. Yani, değişik psikiyatristlerin aynı hastaya birbirinden farklı
kişilik bozukluğu
tanıları koyma olasılıkları yüksektir. Hatta, DSM-IV’de henüz üzerinde daha az fikir birliği
olan “Depresif Kişilik Bozukluğu” ve “Pasif Agresif Kişilik Bozukluğu”
tanı kriterleri sonraki
çalışmalarda kullanılmak ve geliştirilmek üzere tanımlanmıştır.
DSM’de
kişilik bozukluğu sınıflandırılırken politetik bir yaklaşımla
kriterler sunulur: Belli bir
kişilik bozukluğunda bulunabilecek semptom ve bulgular belirtildikten sonra belli sayıda
kriteri karşılayan kişiye tanı konulur. Örneğin borderline (sınırda)
kişilik bozukluğu tanısı
konulabilmesi için sıralanan 9 kriterden herhangi 5 tanesinin (veya daha fazlasının)
bulunması
tanının konulması için yeterlidir. Kesim noktası (niçin 9 kriterin 4’ü
değil de 5’i tanı
konulmak için yeterli kabul edilir?) ve her bir kriterin eşit ölçüde önemli
kabul edilmesi
politetik yaklaşımın problemli yanlarıdır.
DSM-IV’de
kişilik bozuklukları aralarındaki benzerlikler nedeniyle üç kümede tanımlanır:
Kümesi
kişilik bozuklukları: Paranoid, Şizoid, Şizotipal kişilik bozuklukları
Kümesi
kişilik bozuklukları: Antisosyal, Borderline (Sınırda), Histironik ve Narsisistik
kişilik
bozuklukları
Kümesi
kişilik bozuklukları: Kaçıngan, Bağımlı ve Obsesif Kompulsif kişilik
bozuklukları
